Cách trộn thức ăn cho gà không chỉ là việc đổ cám, bắp, rau xanh vào chung một máng rồi cho ăn. Trộn sai có thể khiến gà chậm lớn, béo mỡ, thiếu khoáng, xấu lông hoặc dễ rối loạn tiêu hóa.
Hiểu 4 nhóm nguyên liệu trước khi trộn
Muốn nắm cách trộn thức ăn cho gà, trước hết phải chia nguyên liệu thành từng nhóm. Nhóm đầu tiên là năng lượng, thường gồm bắp xay, thóc, gạo lứt, cám gạo, tấm. Đây là phần giúp gà hoạt động, giữ thân nhiệt và tăng trọng. Nhóm thứ hai là đạm, gồm bột cá, đậu tương rang chín nghiền nhỏ, giun quế, tép khô, bột thịt hoặc nguồn đạm phù hợp. Đạm rất quan trọng với gà con, gà thay lông, gà đang lớn. Thiếu đạm, gà còi, lông xấu, chậm phát triển.
Nhóm thứ ba là rau xanh và chất xơ. Rau muống, bèo, thân chuối băm, lá sắn đã xử lý đúng cách, cỏ non, rau cải hoặc phụ phẩm rau sạch đều có thể dùng. Nhóm này giúp gà tiêu hóa tốt hơn, giảm nóng và bổ sung vitamin tự nhiên. Nhóm thứ tư là khoáng và phụ gia an toàn. Có thể bổ sung bột vỏ sò, bột xương, premix khoáng vitamin dành cho gia cầm hoặc men tiêu hóa theo hướng dẫn. Không nên tự ý dùng thuốc, kháng sinh hoặc chất kích thích tăng trưởng khi không có chỉ định chuyên môn.
Công thức trộn thức ăn cho gà con nên tuân thủ
Gà con cần thức ăn mềm, dễ tiêu và giàu dinh dưỡng. Trong giai đoạn đầu, hệ tiêu hóa còn yếu nên không nên cho ăn hạt quá cứng hoặc rau quá nhiều. Nếu dùng thức ăn tự phối trộn, nguyên liệu nên được xay nhỏ, sạch và khô.
Một công thức tham khảo có thể gồm 45% bắp xay mịn, 25% cám gạo, 20% đậu tương rang chín nghiền nhỏ hoặc nguồn đạm phù hợp, 5% bột cá chất lượng tốt, 3% khoáng/vỏ sò nghiền mịn, 2% men tiêu hóa hoặc premix theo hướng dẫn. Có thể thêm rau xanh băm rất nhỏ nhưng chỉ ở lượng ít.
Gà con nên được cho ăn nhiều bữa nhỏ trong ngày. Máng ăn phải sạch, không để thức ăn ẩm mốc. Nước uống phải thay thường xuyên. Nếu thấy gà đi phân bất thường, bỏ ăn hoặc xù lông, cần kiểm tra ngay chất lượng thức ăn và môi trường úm.
Công thức trộn cho gà đa dạng từng trường hợp
Gà từ giai đoạn hậu bị đến trưởng thành cần thức ăn giúp phát triển khung xương, cơ bắp và bộ lông. Lúc này có thể tăng tỷ lệ hạt thô hơn một chút, nhưng vẫn cần cân bằng giữa tinh bột và đạm.
Công thức trộn cho gà đẻ từ chuyên gia
Gà đẻ cần nhiều khoáng hơn, đặc biệt là canxi để tạo vỏ trứng. Nếu thiếu khoáng, trứng dễ mỏng vỏ, méo vỏ hoặc sản lượng giảm. Vì vậy, cách trộn thức ăn cho gà đẻ phải khác gà thịt hoặc gà cảnh thông thường.
Công thức tham khảo gồm 35% bắp xay, 25% cám gạo, 15% thóc hoặc tấm, 12% đậu tương rang nghiền, 5% bột cá, 5% bột vỏ sò hoặc bột đá dành cho gia cầm, 3% premix khoáng vitamin theo hướng dẫn. Rau xanh nên cho đều nhưng không để thức ăn quá ướt. Gà đẻ cần nước sạch liên tục. Thiếu nước có thể làm giảm đẻ nhanh hơn thiếu thức ăn. Máng nước nên đặt nơi mát, dễ uống và vệ sinh hằng ngày.
Cách trộn thức ăn cho gà khô và thức ăn ướt
Có hai kiểu trộn phổ biến: trộn khô và trộn ướt. Trộn khô dễ bảo quản hơn. Người nuôi của VIN777 có thể phối nguyên liệu khô theo tỷ lệ, trộn đều rồi cất trong thùng kín, để nơi cao ráo, tránh ẩm. Cách này phù hợp với người nuôi số lượng vừa và nhỏ.
Trộn ướt thường dùng khi muốn kết hợp rau băm, thân chuối, cám, bột ngô và phụ phẩm nông nghiệp. Ưu điểm là gà dễ ăn, ít bụi, tận dụng được nguyên liệu sẵn có. Nhược điểm là dễ ôi thiu nếu để lâu. Vì vậy, thức ăn ướt chỉ nên trộn đủ một bữa, không để qua đêm.
Nguyên tắc là thức ăn vừa ẩm, không nhão. Nếu bóp thành cục mà chảy nước là quá ướt. Thức ăn quá ướt dễ làm máng bẩn, lên men xấu và gây rối loạn tiêu hóa.
Quy trình chuẩn của cách trộn thức ăn cho gà
Để trộn đều, nên cho nguyên liệu tỷ lệ lớn trước như bắp, cám gạo, thóc nghiền. Sau đó cho nhóm đạm như bột cá, đậu tương nghiền. Cuối cùng mới cho khoáng, premix hoặc men tiêu hóa. Các nguyên liệu vi lượng phải được rải đều, không đổ tập trung một chỗ.
Nếu trộn lượng lớn, nên đảo ít nhất 3–4 lần để hỗn hợp đồng nhất. Với thức ăn ướt, rau xanh băm nên cho sau cùng. Không trộn men tiêu hóa hoặc vitamin vào thức ăn còn nóng vì có thể làm giảm chất lượng.
Dụng cụ trộn cần sạch, khô, không dính thức ăn cũ mốc. Bao đựng nguyên liệu phải buộc kín sau khi dùng. Bắp, cám, thóc, bột cá nếu có mùi lạ, mốc, vón cục thì không nên dùng.
Lỗi thường gặp trong cách trộn thức ăn cho gà
Lỗi đầu tiên trong cách trộn thức ăn cho gà là trộn quá nhiều tinh bột. Gà ăn no nhanh nhưng thiếu đạm, thiếu khoáng, dễ béo và chậm phát triển cân đối. Lỗi thứ hai là dùng đạm kém chất lượng, bột cá mặn, mốc hoặc có mùi hôi. Điều này có thể làm gà tiêu hóa kém, giảm ăn.
Lỗi thứ ba là lạm dụng rau xanh. Rau tốt, nhưng quá nhiều rau khiến khẩu phần loãng dinh dưỡng. Gà no bụng nhưng không đủ chất. Lỗi thứ tư là trộn thức ăn ướt để qua đêm. Đây là nguyên nhân dễ làm thức ăn chua, mốc và gây bệnh đường ruột.
Lỗi thứ năm là thay đổi công thức quá đột ngột. Nếu muốn đổi khẩu phần, nên thay dần trong 3–5 ngày để gà thích nghi. Đổi ngay một lần có thể khiến gà bỏ ăn hoặc tiêu hóa kém.
Thức ăn khô nên để trong thùng kín, đặt nơi cao, khô, thoáng, tránh chuột và côn trùng. Không để sát nền đất hoặc nơi có mưa tạt. Tốt nhất chỉ nên trộn lượng dùng trong 5–7 ngày để đảm bảo mùi và chất lượng. Thức ăn ướt phải dùng trong ngày. Máng ăn sau mỗi bữa cần được vét sạch. Không để thức ăn thừa chua trong máng vì gà có thể ăn lại và bị rối loạn tiêu hóa.
Kết luận
Cách trộn thức ăn cho gà đúng nằm ở sự cân bằng: đủ năng lượng, đủ đạm, đủ rau xanh, đủ khoáng và luôn có nước sạch. Gà con cần thức ăn mềm, giàu dinh dưỡng. Gà đang lớn cần khẩu phần cân bằng để phát triển thân và lông. Gà đẻ cần bổ sung canxi và khoáng nhiều hơn. Gà cảnh hoặc gà sân vườn cần khẩu phần vừa phải để giữ dáng đẹp, không béo nặng.